តើបុរសម្នាក់ដែលគ្មានអាវុធ អាចផ្តួលរំលំអាណាចក្រដ៏ធំមួយ បានដោយរបៀបណា? 

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក មានរឿងរ៉ាវមេដឹកនាំជាច្រើនដែលបានផ្លាស់ប្តូរជោគវាសនាប្រជាជាតិរបស់ខ្លួនតាមរយៈសង្គ្រាម និងអំណាចយោធា។ ប៉ុន្តែ មានបុរសម្នាក់ដែលបានបង្ហាញឲ្យពិភពលោកឃើញនូវមាគ៌ាខុសគ្នាស្រឡះ គឺលោក មោហឹនដាស់ គន្ធី (Mohandas Karamchand Gandhi) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា មហាត្មៈគន្ធី (Mahatma Gandhi)។ បុរសមាឌតូច ស្លៀកពាក់សាមញ្ញត្រឹមតែសំពត់ដូទី (dhoti) និងកាន់ឈើច្រត់ក្នុងដៃ បានក្លាយជាកម្លាំងដ៏មហិមាដែលបានធ្វើឲ្យចក្រភពអង់គ្លេសដ៏ខ្លាំងក្លាញ័រញាក់ ហើយនៅទីបំផុតបាននាំឯករាជ្យមកឲ្យប្រទេសឥណ្ឌា។ តើបុរសម្នាក់ដែលគ្មានកងទ័ព គ្មានអាវុធ អាចសម្រេចកិច្ចការដ៏ធំធេងនេះដោយរបៀបណា? ចម្លើយស្ថិតនៅក្នុងទស្សនវិជ្ជា និងវិធីសាស្ត្រតស៊ូដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់លោក គឺ “សត្យាក្រាហា” (Satyagraha)។

ពីមេធាវីវ័យក្មេងនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង និងការរកឃើញនូវសត្យាក្រាហា

ដំណើររបស់គន្ធីឆ្ពោះទៅរកការក្លាយខ្លួនជា “មហាត្មៈ” (មានន័យថា “មហាព្រលឹង” ឬ “អ្នកមានចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់”) បានចាប់ផ្តើមឡើងមិនមែននៅឥណ្ឌាទេ ប៉ុន្តែគឺនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកច្បាប់នៅប្រទេសអង់គ្លេស លោកគន្ធីវ័យក្មេងរូបនេះបានទៅធ្វើការជាមេធាវីនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៣។ នៅទីនោះ លោកបានប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់នឹងការរើសអើងពូជសាសន៍យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបានធ្វើឲ្យលោកភ្ញាក់រឭកយ៉ាងខ្លាំង។ ហេតុការណ៍ដែលលោកត្រូវបានគេបោះចេញពីរថភ្លើងដោយសារតែលោកជាជនជាតិឥណ្ឌា ទោះបីលោកមានសំបុត្រថ្នាក់ទីមួយក៏ដោយ បានក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់ក្នុងជីវិតរបស់លោក។

ក្នុងរយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង លោកគន្ធីបានដឹកនាំសហគមន៍ឥណ្ឌាក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងច្បាប់រើសអើងនានា។ នេះជាកន្លែងដែលលោកបានចាប់ផ្តើមបង្កើត និងអនុវត្តគោលការណ៍នៃសត្យាក្រាហា ដែលមានន័យថា “ការឈរលើសច្ចភាព” ឬ “អំណាចនៃសច្ចភាព”។ លោកជឿជាក់ថា ការតស៊ូដោយអហិង្សា និងការត្រៀមខ្លួនទទួលរងនូវទុក្ខលំបាក ដើម្បីដាស់សតិសម្បជញ្ញៈរបស់គូប្រជែង គឺជាអាវុធដ៏មានប្រសិទ្ធភាពជាងអំពើហិង្សា។

ការវិលត្រឡប់ទៅឥណ្ឌា និងការដឹកនាំចលនាឯករាជ្យ

នៅពេលលោកគន្ធីវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសឥណ្ឌាវិញនៅឆ្នាំ ១៩១៥ លោកបាននាំមកជាមួយនូវបទពិសោធន៍ និងទស្សនវិជ្ជាសត្យាក្រាហា ដែលបានចម្រាញ់រួចជាស្រេច។ លោកបានធ្វើដំណើរពាសពេញប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីស្វែងយល់ពីស្ថានភាពប្រជាជន និងបានក្លាយជាមេដឹកនាំដ៏លេចធ្លោម្នាក់ក្នុងសមាជជាតិឥណ្ឌា (Indian National Congress)។

លោកគន្ធីបានដឹកនាំយុទ្ធនាការតស៊ូដោយអហិង្សាជាច្រើនដែលបានទាក់ទាញការចូលរួមពីប្រជាជនឥណ្ឌារាប់លាននាក់៖

• ចលនាមិនសហការ (Non-Cooperation Movement, 1920-22): អំពាវនាវឲ្យប្រជាជនឥណ្ឌាធ្វើពហិការមិនចូលរួមក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋបាល ការអប់រំ និងតុលាការរបស់អង់គ្លេស។
• សត្យាក្រាហាអំបិល (Salt Satyagraha-Dandi March, 1930): ជាយុទ្ធនាការដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយ ដែលលោកគន្ធីបានដឹកនាំការដើរហែក្បួនចម្ងាយប្រមាណ ៣៩០ គីឡូម៉ែត្រទៅកាន់ឆ្នេរសមុទ្រមួយ ដើម្បីធ្វើអំបិលដោយខ្លួនឯង ជាការប្រឆាំងនឹងច្បាប់ធ្វើអំបិលរបស់អង់គ្លេស។ យុទ្ធនាការនេះបានបង្ហាញពីអំណាចនៃការមិនស្តាប់បង្គាប់ដោយអហិង្សា (civil disobedience) និងបានធ្វើឲ្យពិភពលោកចាប់អារម្មណ៍។
• ចលនាចាកចេញពីឥណ្ឌា (Quit India Movement, 1942): ជាការអំពាវនាវចុងក្រោយឲ្យអង់គ្លេសចាកចេញពីប្រទេសឥណ្ឌាភ្លាមៗ។

ស្វែងយល់ពីខ្លឹមសារនៃ “សត្យាក្រាហា”

សត្យាក្រាហា មិនមែនគ្រាន់តែជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាទស្សនវិជ្ជាជីវិតដែលផ្អែកលើគោលការណ៍គ្រឹះពីរ៖

1. សត្យា (Satya) – សច្ចភាព៖ គន្ធីជឿជាក់ថា សច្ចភាពគឺជាព្រះជាម្ចាស់។ ការស្វែងរកនិងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសច្ចភាព គឺជាគោលដៅចម្បង។ ក្នុងបរិបទនៃការតស៊ូ វាមានន័យថា ការប្រកាន់យកនូវភាពត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌ និងការបើកចំហរ។
2. អហិង្សា (Ahimsa) – ការមិនបៀតបៀន ៖ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាការមិនប្រើអំពើហិង្សាផ្នែករូបរាងកាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវារួមបញ្ចូលទាំងការមិនមានគំនិតព្យាបាទ ការមិនប្រើសម្តីអាក្រក់ និងការមានក្តីមេត្តាចំពោះសត្រូវ។ គន្ធីជឿថា អហិង្សាគឺជាអាវុធរបស់អ្នកខ្លាំង មិនមែនអ្នកខ្សោយទេ។

គោលការណ៍សំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៃសត្យាក្រាហា រួមមាន៖

• ការស្ម័គ្រចិត្តទទួលរងនូវទុក្ខទោស (Self-suffering): អ្នកប្រកាន់សត្យាក្រាហា (សត្យាក្រាហី) ត្រូវត្រៀមខ្លួនទទួលរងនូវការឈឺចាប់ ការជាប់ពន្ធនាគារ ឬសូម្បីតែសេចក្តីស្លាប់ ជាជាងការប្រើអំពើហិង្សាតបត។ គោលបំណងគឺដើម្បីដាស់សតិសម្បជញ្ញៈ និងបេះដូងរបស់គូប្រជែង។
• ការមិនស្តាប់បង្គាប់ដោយអហិង្សា (Civil Disobedience): ការបដិសេធដោយបើកចំហរ និងដោយសន្តិវិធីក្នុងការគោរពច្បាប់ដែលអយុត្តិធម៌។
• ការកសាងស្មារតីស្វ័យភាព (Swadeshi) និងភាពម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង (Self-reliance)៖ ការលើកកម្ពស់ផលិតផលក្នុងស្រុក និងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើចក្រភពអង់គ្លេស។

ឥទ្ធិពល និងប្រសិទ្ធភាពនៃសត្យាក្រាហា

វិធីសាស្ត្រសត្យាក្រាហារបស់គន្ធី បានកៀរគរប្រជាជនឥណ្ឌារាប់លាននាក់ ចាប់ពីបញ្ញវន្តរហូតដល់កសិករក្រីក្រ ឲ្យចូលរួមក្នុងចលនាឯករាជ្យ។ វាបានដាក់សម្ពាធសីលធម៌យ៉ាងសម្បើមទៅលើរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស ព្រមទាំងបានលាតត្រដាងនូវភាពអយុត្តិធម៌នៃរបបអាណានិគមទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិ។ ទោះបីវាជាដំណើរការមួយដែលយឺតយ៉ាវ និងទាមទារការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ ក៏អំណាចនៃសច្ចភាព និងអហិង្សាបានបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់វា នៅពេលឥណ្ឌាទទួលបានឯករាជ្យនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩៤៧។

កេរដំណែលរបស់មហាត្មៈ គន្ធី

មហាត្មៈ គន្ធី មិនត្រឹមតែបានរំដោះប្រទេសឥណ្ឌាពីនឹមអាណានិគមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោកបានបន្សល់ទុកនូវកេរដំណែលនៃការតស៊ូដោយអហិង្សា ដែលបានក្លាយជាគំរូសម្រាប់ចលនាសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងចលនាសន្តិភាពជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោក រួមមានចលនាសិទ្ធិពលរដ្ឋរបស់លោក ម៉ាទីន លូធ័រ ឃីង ជុនៀ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងការតស៊ូប្រឆាំងរបបអាផាថេតនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

ទស្សនវិជ្ជាសត្យាក្រាហារបស់លោក បង្ហាញឲ្យឃើញថា បុរសម្នាក់ដែលហាក់ដូចជា “គ្មានអាវុធ” អាចប្រជែងនឹងអំណាចដ៏មហិមាបាន ប្រសិនបើគេប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសច្ចភាព ភាពអង់អាចខាងសីលធម៌ និងអំណាចនៃអហិង្សា។ ជីវិត និងការងាររបស់មហាត្មៈ គន្ធី គឺជាសក្ខីភាពនៃកម្លាំងមិនអាចកាត់ថ្លៃបាននៃស្មារតីមនុស្ស និងការប្តេជ្ញាចិត្តដើម្បីយុត្តិធម៌ និងសន្តិភាព៕

ដោយក្តីស្រលាញ់ រាប់អាន
លោកគ្រូ នី វាសនា