ការអត់ឱន ការអភ័យទោស និងការកសាងស្ពានទៅកាន់ការផ្សះផ្សាជាតិ

លោក ណែលសុន រ៉ូលីឡាឡា មែនដេឡា (Nelson Rolihlahla Mandela) មិនត្រឹមតែជាឈ្មោះមួយក្នុងទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោកគឺជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូអត់ធ្មត់ ភាពអង់អាចក្លាហាន និងជាគ្រូនៃការអភ័យទោស និងការផ្សះផ្សាជាតិដ៏ជ្រាលជ្រៅ។ ពីអ្នកប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយរើសអើងពូជសាសន៍ដ៏ឃោរឃៅ រហូតដល់ក្លាយជាប្រធានាធិបតីស្បែកខ្មៅទីមួយនៃប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង លោកមែនដេឡា បានបង្ហាញពិភពលោកនូវអំណាចនៃការដឹកនាំដែលប្រកបដោយទស្សនវិស័យ និងមនុស្សធម៌។ អត្ថបទនេះនឹងនាំលោកអ្នកស្វែងយល់ពីដំណើរជីវិត ការតស៊ូ និងមេរៀនភាពជាអ្នកដឹកនាំដ៏មានតម្លៃពីលោក ដែលផ្តោតសំខាន់លើការអត់ឱន ការអភ័យទោស និងការកសាងស្ពានឆ្ពោះទៅកាន់ការផ្សះផ្សាជាតិ។

ពីកុមាររស់នៅតាមជនបទ រហូតហ៊ានតស៊ូនយោបាយ

កើតនៅឆ្នាំ ១៩១៨ ក្នុងត្រកូលរាជវង្ស Thembu នៅភូមិតូចមួយឈ្មោះ Mvezo លោក មែនដេឡា ទទួលបានការអប់រំបែបបស្ចិមប្រទេស ហើយក្រោយមកបានសិក្សាផ្នែកច្បាប់។ ជីវិតក្នុងទីក្រុង Johannesburg បានបើកភ្នែកឲ្យលោកឃើញនូវភាពអយុត្តិធម៌ និងការរើសអើងពូជសាសន៍ក្រោមរបបអាផាថេត (Apartheid) ដែលបានដកហូតសិទ្ធិសេរីភាព និងឱកាសពីប្រជាជនស្បែកខ្មៅភាគច្រើន។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៤ លោកបានចូលរួមជាមួយសមាជជាតិអាហ្វ្រិក (African National Congress – ANC) ហើយបានក្លាយជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់ក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងរបបអាផាថេតតាមរយៈយុទ្ធនាការអហិង្សា។

២៧ ឆ្នាំនៃការជាប់ឃុំឃាំង៖ ការសាកល្បងឆន្ទៈ និងការបណ្ដុះប្រាជ្ញា

ការតស៊ូរបស់លោកបាននាំទៅដល់ការចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតនៅឆ្នាំ ១៩៦៤។ រយៈពេល ២៧ ឆ្នាំនៃការជាប់ឃុំឃាំង ភាគច្រើននៅលើកោះ Robben Island ដ៏ល្បីល្បាញ គឺជាការសាកល្បងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតសម្រាប់ឆន្ទៈ និងស្មារតីរបស់លោក។ ស្ថិតក្រោមស្ថានភាពដ៏លំបាកលំបិន ការងារហត្ថកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ និងការកាត់ផ្ដាច់ពីពិភពខាងក្រៅ លោក មែនដេឡា មិនត្រឹមតែមិនព្រមបោះបង់ការតស៊ូរបស់លោកទេ ប៉ុន្តែលោកបានប្រើប្រាស់ពេលវេលាទាំងនោះដើម្បីសិក្សា ទ្រឹស្ដី និងរៀបចំផែនការសម្រាប់អនាគតអាហ្វ្រិកខាងត្បូងមួយដែលគ្មានការរើសអើងពូជសាសន៍។ លោកបានរៀនភាសា Afrikaans ដែលជាភាសារបស់អ្នកជិះជាន់លោក ដើម្បីយល់ពីពួកគេ និងអាចចរចាជាមួយពួកគេនៅពេលអនាគត។ នេះបង្ហាញពីទស្សនវិស័យវែងឆ្ងាយ និងការត្រៀមលក្ខណៈរបស់អ្នកដឹកនាំដ៏ពិតប្រាកដ។

ដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់សេរីភាព និងការកសាង”ជាតិឥន្ទធនូ”

នៅថ្ងៃទី ១១ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩០ ពិភពលោកបានឃើញលោក ណែលសុន មែនដេឡា ដើរចេញពីពន្ធនាគារ Victor Verster ជាបុរសមានសេរីភាព។ ការដោះលែងរបស់លោកបាន បានធ្វើឲ្យមានការចាប់ផ្ដើមនៃយុគសម័យថ្មីមួយសម្រាប់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ លោកបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាលអាផាថេតរបស់លោក F.W. de Klerk ដើម្បីបញ្ចប់របបរើសអើងពូជសាសន៍ និងរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរីនិងយុត្តិធម៌ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេស។

នៅឆ្នាំ ១៩៩៤ លោក ណែលសុន មែនដេឡា បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីស្បែកខ្មៅដំបូងបង្អស់របស់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ ជំនួសឲ្យការសងសឹក ឬការផ្ដន្ទាទោស លោកបានជ្រើសរើសមាគ៌ានៃការផ្សះផ្សាជាតិ។ នេះគឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់បំផុតនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់លោក៖

1. ការអត់ឱន (Tolerance): លោកមែនដេឡា បានអំពាវនាវឲ្យមានការកសាង “ជាតិឥន្ទធនូ” (Rainbow Nation) ដែលប្រជាជនគ្រប់ជាតិសាសន៍ គ្រប់ពណ៌សម្បុរ និងគ្រប់វប្បធម៌ អាចរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសុខដុមរមនា និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។ លោកបានបង្ហាញថា ការបែងចែកមានតែនាំទៅរកការបំផ្លិចបំផ្លាញ ខណៈការអត់ឱននាំទៅរកការរីកចម្រើន។

2. ការអភ័យទោស (Forgiveness): ទោះបីលោកបានរងទុក្ខទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរអស់រយៈពេល ២៧ ឆ្នាំក៏ដោយ ក៏លោក មែនដេឡា បានបង្ហាញនូវការអភ័យទោសដ៏អស្ចារ្យចំពោះអតីតអ្នកជិះជាន់លោក។ លោកបានយល់ថា ការព្យាបាទ និងការសងសឹក នឹងធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិធ្លាក់ក្នុងរង្វង់អំពើហិង្សាមិនចេះចប់។ ដើម្បីព្យាបាលរបួសនៃអតីតកាល លោកបានបង្កើតគណៈកម្មការការពិតនិងការផ្សះផ្សាជាតិ (Truth and Reconciliation Commission – TRC) ដែលបានបើកៅឱកាសឲ្យជនរងគ្រោះរៀបរាប់ពីការឈឺចាប់ និងបើកឱកាសឲ្យយអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សាសារភាពកំហុសដើម្បីទទួលបាននូវការលើកលែងទោស។ វាជាយន្តការមួយដ៏ឈឺចាប់ និងមិនអាចទទួលយកបានសម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន ប៉ុន្តែវាចាំបាច់សម្រាប់ការកសាងសន្តិភាពយូរអង្វែង។

3. ការកសាងស្ពាន (Building Bridges): លោក មែនដេឡា បានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងសហគមន៍ស្បែកស និងស្បែកខ្មៅ ដែលធ្លាប់តែរស់នៅក្នុងភាពមិនទុកចិត្តគ្នា និងការស្អប់ខ្ពើមគ្នាទៅវិញទៅមក។ ឧទាហរណ៍ដ៏គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយគឺការគាំទ្ររបស់លោកចំពោះក្រុមបាល់ឱបជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូង (Springboks) ដែលភាគច្រើនជាកីឡាករស្បែកស និងធ្លាប់ជានិមិត្តរូបនៃរបបអាផាថេត ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Rugby World Cup ឆ្នាំ ១៩៩៥។ ការស្លៀកពាក់អាវក្រុម Springboks និងការលើកទឹកចិត្តរបស់លោក បានក្លាយជាសញ្ញាដ៏មានឥទ្ធិពលនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ និងបានឈ្នះចិត្តប្រជាជនគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ។

បញ្ហាប្រឈម និងកេរដំណែល

ទោះបីមានឆន្ទៈដ៏មោះមុតក្នុងការកសាងជាតិក៏ដោយ លោក មែនដេឡា និងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជាច្រើន រួមមានការប្រឆាំងពីក្រុមជ្រុលនិយមទាំងសងខាង បញ្ហាវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គមដែលចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ បទឧក្រិដ្ឋនិងអំពើហិង្សា និងការរំពឹងទុកដ៏ខ្ពស់ពីប្រជាជន។

ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ កេរដំណែលរបស់លោក ណែលសុន មែនដេឡា នៅតែភ្លឺស្វាងចែងចាំងក្នុងដួងចិត្តប្រជាជនអាហ្វ្រិកខាងត្បូង និងពិភពលោកទាំងមូល។ លោកមិនត្រឹមតែបានរំដោះប្រទេសជាតិរបស់លោកចេញពីរបបអាផាថេតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោកបានបង្ហាញនូវគំរូនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលប្រកបដោយសេចក្តីក្លាហាន ភាពអត់ធ្មត់អត់ឱន ភាពឈ្លាសវៃក្នុងការចរចា ចិត្តមេត្តាករុណា និងការប្តេជ្ញាចិត្តឥតងាករេចំពោះយុត្តិធម៌ សន្តិភាព និងការផ្សះផ្សាជាតិ។

មេរៀនពីលោក ណែលសុន មែនដេឡា បានបង្រៀនយើងថា ទោះបីប្រឈមមុខនឹងខ្មៅងងឹត និងភាពអយុត្តិធម៌យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ពន្លឺនៃក្តីសង្ឃឹម ការអភ័យទោស និងការរួបរួម អាចយកឈ្នះបានជានិច្ច។ សាររបស់លោកនៅតែបន្តជំរុញទឹកចិត្តអ្នកដឹកនាំ និងប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងពិភពលោក ឲ្យខិតខំកសាងសង្គមមួយដែលកាន់តែប្រសើរ ប្រកបដោយសន្តិភាព និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា។ 

ដោយក្តីស្រលាញ់ រាប់អាន 
លោកគ្រូ នី វាសនា